Spiral

«Spiral» (مارپیچ) سومین آلبوم استودیویی Vangelis (ونجلیس) برای «آر‌سی‌ای» است که در سال ۱۹۷۷ منتشر شد و حدود ۳۹ دقیقه موسیقی بی‌کلام را در پنج قطعه ارائه می‌کند. «مارپیچ»، «بالاد»، «درویش دی»، «برای مرد ناشناخته» و «۳+۳» ساختار این اثر را شکل می‌دهند؛ مجموعه‌ای که در آن سینث‌سایزر، سکوئنسر، پیانو الکتریک، سازهای کوبه‌ای و بافت‌های الکترونیک در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. «برای مرد ناشناخته» با بیش از ۹ دقیقه، طولانی‌ترین قطعه آلبوم است و یکی از نمونه‌های برجسته توانایی ونجلیس در ساختن چشم‌اندازهای صوتی گسترده با ابزارهای الکترونیک محسوب می‌شود. ایده مفهومی آلبوم نیز از حرکت مارپیچی ونجلیس در رقص و چرخش الهام گرفته بود؛ حرکتی که او آن را نمادی از چرخش جهان و حرکت به سوی بی‌نهایت می‌دانست. این اثر در استودیوی شخصی او، «نمو» در لندن، ضبط شد و تمام سازها و بخش‌های اجرایی آلبوم را خود ونجلیس بر عهده داشت.

ونجلیس، آهنگساز و نوازنده یونانی، در این دوره یکی از چهره‌های مهم در حال شکل‌گیری موسیقی الکترونیک تجربی بود و «مارپیچ» را می‌توان نقطه‌ای مهم در مسیر او از تجربه‌های فضایی و ارکسترال به سوی زبانی روان‌تر و ملودیک‌تر دانست. استفاده از سینث‌سایزر «یاماها سی‌اس-۸۰» در این آلبوم اهمیت ویژه‌ای داشت؛ سازی که بعدها به یکی از ابزارهای اصلی بیان موسیقایی او تبدیل شد و امکان کنترل بسیار ظریف بر شدت و رنگ صدا را در اختیارش قرار می‌داد. قطعه «درویش دی» نیز با ریتم‌های تکرارشونده و گرایش به موسیقی رقص، وجه متفاوتی از تجربه‌گرایی او را نشان می‌دهد، در حالی که «بالاد» و «برای مرد ناشناخته» بیشتر بر فضای احساسی و گسترده تمرکز دارند. به این ترتیب، «مارپیچ» اگرچه در سایه آثار بسیار مشهورتر ونجلیس قرار گرفته، سند ارزشمندی از دوره‌ای است که او در حال تعریف زبان شخصی خود برای ترکیب فناوری سینث‌سایزر با ملودی، ریتم و فضای سینمایی بود.